De ene heeft een smartphone, de ander niet – dat hoeft geen probleem te zijn

Gisteren kwam de Smartphonevrije Ouders-beweging weer voorbij in Pauw en De Wit. Ze pleiten ervoor om smartphones uit te stellen tot 14 jaar en social media tot 16 jaar. Het is een begrijpelijk en goed bedoeld streven: ouders willen hun kinderen beschermen en bewuste keuzes maken over media. Maar het wordt vaak gebracht alsof álle gezinnen dezelfde regels zouden moeten volgen. Dat is niet haalbaar en waarschijnlijk ook niet wenselijk. Bovendien blijft de positieve kant van online zijn vaak onderbelicht.

In de klas van mijn kind zie ik dat terug. Sommige kinderen hebben een smartphone, anderen niet. Dat geeft soms wrijving: “Waarom zij wel en ik niet?” Ouders proberen soms gezamenlijk afspraken te maken, maar niet iedereen wil zich daaraan binden. En dat is logisch: ieder gezin kent eigen waarden, omstandigheden en kinderen met verschillende behoeften. Volledige uniformiteit werkt simpelweg niet.

Het gaat niet om regels opleggen of een pact tekenen over schermgebruik; Dat idee gaat voorbij aan de realiteit van verschillen tussen kinderen, en gezinnen. Wat wél werkt: Ouders respecteren elkaars keuzes, kinderen leren dat verschil normaal is en kinderen begeleiden bij het maken van eigen keuzes.

In de praktijk lopen regels en keuzes tussen gezinnen vaak uiteen: Dat is heel normaal.

Elk gezin maakt zijn eigen keuzes. Het ene gezin heeft een hond, het andere niet. Het ene kind mag een smartphone, het andere niet. Het ene gaat om 20.00 uur naar bed, het andere om 21.30 uur. Wanneer een kind vraagt: “Waarom ik niet?, kun je uitleggen dat ieder gezin zijn eigen regels heeft die passen bij hun situatie. Zo leren kinderen dat er niet één juiste manier is.

Respect en begrip als basis

Het gaat niet om strenge regels of het tekenen van een pact. Het idee dat iedereen hetzelfde moet doen, negeert de diversiteit tussen gezinnen, in leefstijl, cultuur, opvoedstijl en financiële mogelijkheden. Richtlijnen en bewustwording zijn waardevol, maar volledige gelijkheid is een illusie.

Mediaopvoeding is veel breder dan schermtijd: het draait om samen praten, begeleiden en begrijpen wat media betekenen in het leven van je kind.

Wat kinderen écht leren

Wanneer kinderen begrijpen dat gezinnen verschillende keuzes maken, ontwikkelen ze belangrijke vaardigheden: respect, zelfbewustzijn en omgaan met sociale druk. Of het nu gaat om een smartphone, een hond of bedtijden: Het gaat erom dat kinderen leren verschillen te accepteren en eigen keuzes te maken.

Volledige gelijkheid in de klas of thuis is een illusie. Maar een cultuur van respect, begrip en zelfstandigheid is wél haalbaar. Dat is misschien wel een belangrijkere les dan het aantal schermuren of apps dat een kind mag gebruiken.

Het is goed dat er bewegingen zijn die pleiten voor een smartphonevrije jeugd of het uitstellen van het gebruik van eigen smartphones. Ze stimuleren bewustwording en zetten belangrijke gesprekken op gang over mediagebruik, grenzen en welzijn. Tegelijkertijd gaat het uit van één uniforme norm, alsof alle gezinnen en kinderen op dezelfde manier kunnen en willen opvoeden. In werkelijkheid spelen er grote verschillen: in leeftijden, gezinsomstandigheden, culturele achtergrond en economische situatie.

Daarom is het belangrijk dat we erkennen dat wat voor het ene gezin werkt, niet automatisch voor het andere geldt. Het doel is niet iedereen hetzelfde te laten doen, maar kinderen te leren omgaan met verschillen, eigen keuzes te maken en respect te hebben voor de keuzes van anderen. Zo bereiden we ze voor op een wereld waarin verschillen normaal zijn en begrip cruciaal.