Nieuw jaar, goede voornemens. We schrijven ons weer in bij de sportschool, plannen gezonder eten… en kijken kritisch naar onze telefoon. Want laten we eerlijk zijn: die staat vaak voller dan ons hoofd.

Scroll eens door je apps en je ziet het meteen. Apps die je ooit met een goed idee downloadde. Apps die je misschien nog eens ging gebruiken. En apps waarvan je je oprecht afvraagt: waarom staat dit hier eigenlijk nog?

Waarom we massaal apps verzamelen

Apps zijn ontworpen om te blijven. Ze beloven gemak, ontspanning, inzicht of verbinding. En voor je het weet, staan ze op je startscherm, of ergens verstopt op pagina vier.

Veel apps gebruiken we niet meer bewust. Ze zijn er “ooit” gekomen, maar we staan er nauwelijks bij stil of ze nog iets toevoegen. Bij zowel tieners als volwassenen zie ik dat dit kan zorgen voor onrust en afleiding. Niet omdat elke app slecht is, maar omdat de hoeveelheid prikkels blijft groeien.

Mediaopvoeding begint wat mij betreft dan ook niet bij regels, maar bij bewustwording.

Welke apps kun je wél missen?

Het gaat niet om een lijstje met verboden apps, maar om andere vragen stellen. Bijvoorbeeld:

• Welke app gebruik ik vooral uit gewoonte?
• Welke app kost me vooral energie in plaats van dat hij iets oplevert?
• Welke app past eigenlijk niet meer bij deze fase van mijn leven?

Toen ik laatst zelf mijn telefoon opschoonde, kwam ik ook van alles tegen.

Zo had ik nog de app van Cargoroo, een deelbakfiets die je in Amsterdam via een app kon huren. In 2024 verloor Cargoroo de aanbesteding voor deelbakfietsen aan een andere partij. De dienst verdween, maar de app bleef op mijn telefoon staan. Zonder functie, zonder nut. Weg ermee dus.

Ook ontdekte ik meerdere yoga-apps die ik ooit enthousiast had geïnstalleerd. Later bleek dat je na een korte proefperiode een maandabonnement moest nemen. Dat deed ik niet, waardoor ik ze eigenlijk nooit meer gebruikte. Toch bleven ze staan.

En dan die Weer-apps… Hoezo heb ik vier verschillende? Alsof het weer ineens nauwkeuriger wordt als je het van vier kanten bekijkt.

👉 Deze voorbeelden laten iets groters zien: mediaopvoeding gaat niet over schrappen om het schrappen, maar over bewust kiezen.

Van regels naar reflectie

Bij kinderen en tieners zie ik vaak dat volwassenen geneigd zijn om te zeggen:

“Deze app moet weg.” Maar wat veel beter werkt, is samen kijken, bespreken en afwegen:

• Wat doe je met deze app?
• Wanneer gebruik je ’m?
• Wat levert het je op en wat kost het je?

Zeker bij tieners is die balans belangrijk. Zij hebben ruimte nodig om zelf te ontdekken (autonomie), maar ook begeleiding om te leren reflecteren. Niet alles verbieden, maar ook niet alles loslaten.

Ontwikkeling centraal

Mediaopvoeding werkt nooit volgens één vast stappenplan. Elk kind is anders. Wat voor de één prima werkt, kan voor de ander juist te veel prikkels geven.

Daarom kijk ik in mijn werk altijd naar de ontwikkeling van het kind: leeftijd, gevoeligheid, impulscontrole en behoefte aan structuur of juist vrijheid. Mediaopvoeding vraagt geen standaardlijstje met ‘goede’ of ‘slechte’ apps, maar afstemming op wie een kind is en waar het staat in zijn ontwikkeling.

Een app die wél past bij bewust kiezen

Wie op zoek is naar een app die niet controleert maar juist ondersteunt bij mediaopvoeding, komt al snel uit bij Chatlicense. Deze app helpt ouders en kinderen om samen afspraken te maken over smartphonegebruik en online gedrag. Denk aan communiceren in groepsapps, omgaan met sociale druk en stap voor stap digitale vaardigheden ontwikkelen. Niet door regels op te leggen, maar door het gesprek te openen.

Voor iets oudere kinderen, tieners én ouders kan ook Forest een fijne aanvulling zijn. Deze app maakt inzichtelijk hoe vaak en hoe lang je je telefoon gebruikt en stimuleert focus en schermpauzes. Niet als straf, maar als hulpmiddel om bewuster met tijd en aandacht om te gaan. Juist door hem samen te gebruiken, kan Forest een mooie aanleiding zijn voor gesprek: wanneer helpt je telefoon je, en wanneer leidt hij je vooral af?

Tot slot

Telefoon opschonen is geen doel op zich. Het is een uitnodiging tot gesprek.

Met jezelf, met je kind, in de klas of aan de keukentafel. Niet: “Welke apps moeten weg?” Maar: “Welke apps passen nog bij mij  of bij ons, op dit moment?”

En soms is het antwoord heel simpel: weg ermee. 😉